SpołeczeństwoZdrowie

Raporty Przejrzystości INFARMA. Dane o świadczeniach dla lekarzy i instytucji medycznych

Gdzie sprawdzić wpłaty firm farmaceutycznych dla lekarzy i instytucji medycznych

przez Stolik Wolności
A+A-
Zresetuj

INFARMA, czyli Związek Pracodawców Innowacyjnych Firm Farmaceutycznych, reprezentuje obecnie 24 firmy działające w sektorze farmaceutycznym — przede wszystkim podmioty prowadzące działalność badawczo-rozwojową i wprowadzające na rynek leki innowacyjne (m.in. nowoczesne leki onkologiczne, terapie biologiczne, leki na choroby rzadkie, terapie genowe i komórkowe oraz nowe szczepionki).

Do firm członkowskich INFARMY należą m.in. AbbVie, Amgen, AstraZeneca, Bayer, Boehringer Ingelheim, Bristol Myers Squibb, Eli Lilly, GSK, Janssen-Cilag, Merck, MSD, Novartis, Novo Nordisk, Pfizer, Roche, Sanofi, Takeda i UCB Pharma.

Pełna lista członków jest publikowana na stronie organizacji: https://www.infarma.pl/o-infarmie/firmy-czlonkowskie/

Raporty Przejrzystości INFARMA to zestawienia publikowane przez firmy farmaceutyczne będące sygnatariuszami Kodeksu Dobrych Praktyk INFARMA. Pokazują one świadczenia przekazywane przedstawicielom zawodów medycznych, organizacjom ochrony zdrowia oraz organizacjom pacjentów.

Najważniejsze jest jednak to, że nie chodzi wyłącznie o jedną zbiorczą kwotę dla całej branży. W raportach szczegółowych poszczególnych firm można znaleźć także imiona i nazwiska konkretnych osób, kategorie świadczeń oraz wykazane kwoty — tam, gdzie dane zostały ujawnione indywidualnie.

To narzędzie istnieje od lat. A mimo to wciąż trudno uznać je za powszechnie znane.

Przykładowe szczegółowe raporty

Raporty szczegółowe można przeglądać bezpośrednio na stronach poszczególnych firm. Poniżej znajdują się odnośniki do zestawień wskazanych w zakładce „Raporty szczegółowe” na stronie INFARMA:  https://www.kodeksprzejrzystosci.pl/raport-przejrzysto%C5%9Bci/

Raporty są przygotowywane przez same firmy. Zależnie od spółki mogą mieć formę pliku PDF, arkusza lub osobnej strony z tabelą. Układ nie zawsze jest identyczny, ale zasada pozostaje ta sama: dokument pokazuje wartość współpracy w określonych kategoriach.

Co można znaleźć w raportach?

W raportach dotyczących współpracy z przedstawicielami zawodów medycznych mogą pojawić się dane odnoszące się do konkretnych osób.

Chodzi przede wszystkim o:

  • imię i nazwisko,
  • miejsce wykonywania działalności lub inną formę identyfikacji,
  • kategorię przekazanego świadczenia,
  • kwotę przypisaną do danej pozycji.

Nie oznacza to, że każdy lekarz współpracujący z firmą farmaceutyczną będzie widoczny z nazwiska. Zgodnie z zasadami raportowania imienna publikacja danych przedstawicieli zawodów medycznych zależy od ich zgody. Jeżeli taka zgoda nie została udzielona, wartość świadczeń trafia do części zbiorczej.

To ważne z dwóch powodów.

Po pierwsze, obecność nazwiska w raporcie oznacza, że dana relacja została ujawniona indywidualnie. Po drugie, brak nazwiska nie pozwala automatycznie stwierdzić, że żadnej współpracy nie było, ponieważ część danych może być zaprezentowana bez wskazania konkretnych osób.

W raportach znajdują się również informacje dotyczące organizacji ochrony zdrowia, na przykład placówek medycznych, fundacji, stowarzyszeń czy podmiotów związanych z działalnością naukową i edukacyjną. Osobno ujawniane są także informacje o współpracy z organizacjami pacjentów.

Raportowane świadczenia mogą obejmować między innymi:

  • wynagrodzenia za wykłady, konsultacje, analizy lub udział w zespołach doradczych,
  • opłaty rejestracyjne za udział w wydarzeniach naukowych i edukacyjnych,
  • koszty podróży i zakwaterowania,
  • darowizny i granty dla organizacji ochrony zdrowia,
  • wsparcie pieniężne lub niepieniężne dla organizacji pacjentów.

O jakiej skali mówimy?

Najnowsze zbiorcze dane dotyczą świadczeń przekazanych w 2024 roku. (Raportów za rok 2025 jeszcze nie ma) .

Według informacji opublikowanych przez INFARMA łączna wartość świadczeń raportowanych przez sygnatariuszy Kodeksu Dobrych Praktyk INFARMA wyniosła:

1 171 946 607,66 zł -mld zł

Ta kwota rozkładała się następująco:

  • 73,3% — świadczenia związane z działalnością badawczo-rozwojową,
  • 13,9% — świadczenia na rzecz organizacji ochrony zdrowia,
  • 12,8% — świadczenia na rzecz przedstawicieli zawodów medycznych.

Po przeliczeniu daje to w przybliżeniu:

  • około 859 mln zł na działalność badawczo-rozwojową,
  • około 163 mln zł na organizacje ochrony zdrowia,
  • około 150 mln zł na przedstawicieli zawodów medycznych.

Sama kategoria świadczeń dla przedstawicieli zawodów medycznych miała w jednym roku wartość około 150 mln zł. To liczba, którą warto znać, zwłaszcza że część szczegółowych danych można sprawdzić samodzielnie.

Obecność lekarza lub innego przedstawiciela zawodu medycznego w raporcie nie jest dowodem korupcji, złamania prawa ani nieuczciwości.

Raport mówi, że określona firma wykazała określone świadczenie wobec określonej osoby lub podmiotu. Może chodzić o honorarium za wystąpienie, udział w pracach eksperckich, pokrycie kosztów konferencji albo inną kategorię przewidzianą w zasadach raportowania.

Ale równie błędne byłoby uznanie, że skoro świadczenia są raportowane, to temat nie ma żadnego znaczenia. Relacje finansowe między branżą farmaceutyczną a środowiskiem medycznym mogą być całkowicie legalne i jednocześnie pozostawać informacją istotną dla opinii publicznej.

Zwłaszcza wtedy, gdy dana osoba wypowiada się publicznie na temat terapii, leków, szczepień, refundacji albo kształtu polityki zdrowotnej. Sam raport niczego nie przesądza, ale może być jednym z elementów potrzebnych do rzetelnej oceny kontekstu.

Po co te raporty znać?

Po to, żeby wiedzieć, że taki system istnieje i że pozwala zobaczyć część relacji, które zwykle pozostają poza uwagą zwykłego odbiorcy.

Raporty Przejrzystości INFARMA mogą być przydatne dla:

  • pacjentów, którzy chcą lepiej rozumieć otoczenie debaty medycznej,
  • dziennikarzy sprawdzających możliwe powiązania ekspertów i instytucji,
  • osób analizujących aktywność organizacji branżowych i pacjenckich,
  • każdego, kto chce samodzielnie zobaczyć skalę oficjalnie raportowanej współpracy firm farmaceutycznych ze środowiskiem medycznym.

System nie pokazuje wszystkiego. Nie rozstrzyga, czy dana współpraca była słuszna, potrzebna albo wpływowa. Nie odpowiada też na pytanie, jak takie relacje przekładają się na konkretne decyzje, rekomendacje czy przekaz medialny.

Ale pokazuje coś ważnego: część tych relacji została opisana, policzona i opublikowana.

Skoro te dane są jawne, warto wiedzieć, gdzie je znaleźć.

Źródła i materiały pomocnicze