Spis treści
W latach 2022–2023 Polska udzieliła Ukrainie i jej obywatelom wsparcia o bezprecedensowej skali — wydatki rządowe sięgnęły 106 mld zł (ok. 25 mld euro), czyli 3,83% PKB, przy czym pomoc humanitarno-gospodarcza to ok. 90 mld zł. To plasuje Polskę na 3. miejscu na świecie (po USA i Niemczech).
Dane pochodzą z raportu „Polska Pomoc Ukrainie 2022–2023” przygotowanego pod auspicjami Rady ds. Współpracy z Ukrainą.
Pełna treść raportu – Plik PDF
Pomoc wojskowa
W latach 2022–2024 Polska przekazała Ukrainie 318 czołgów, 586 pojazdów opancerzonych, 137 systemów artyleryjskich, 10 śmigłowców Mi-24 i 10 myśliwców MiG-29. Łączna wartość wsparcia militarnego do marca 2025 r. przekroczyła 18 mld zł (sam sprzęt: 7,23 mld zł w 2022 r. oraz 5,63 mld zł w latach 2023–2024).
Prowadziliśmy także eksport (m.in. Kraby) o wartości 2,216 mld euro. Polska współtworzyła „koalicję czołgową” Leopard 2 i uruchomiła centrum serwisowe w kraju.
Pomoc wojskowa wzmocniła pozycję Polski jako hubu logistycznego (przez nasz kraj przechodziło >90% dostaw wojskowych), ale jednocześnie uszczupliła krajowe zapasy i postawiła pilny warunek odtwarzania zdolności — w tempie i na warunkach finansowych, które nie są w raporcie precyzyjnie opisane.
Koszt społeczny
Na mocy specustawy z 12 marca 2022 r. państwo szybko otworzyło pełny dostęp do świadczeń (800+, Dobry Start, kapitał opiekuńczy, zasiłki), opieki zdrowotnej, rynku pracy i edukacji. PESEL UKR otrzymało ok. 1,73 mln osób, a jednorazowe 300 zł wypłacono 1,3 mln beneficjentów (390,7 mln zł).
Utworzono Fundusz Pomocy (wydatki: 13,87 mld zł w 2022 r. i 14,78 mld zł w 2023 r.).
Ekspresowe otwarcie systemu świadczeń zadziałało humanitarnie, lecz skokowo zwiększyło presję na budżet oraz usługi publiczne (szpitale, szkoły, transport). Raport nie odpowiada na pytanie o długoterminowy model finansowania tych zadań po wygaśnięciu rozwiązań nadzwyczajnych.
Samorządy
Do Polski w pierwszych 10 miesiącach 2022 r. doszło 9,09 mln przekroczeń granicy w obie strony; fale przyjazdów w marcu 2022 r. sięgały 1,9 mln osób. W Rzeszowie populacja wzrosła przejściowo o 53%, w Warszawie o 15% w pierwszym miesiącu wojny.
Dwie trzecie uchodźców trafiło do 12 metropolii. Samorządy organizowały zakwaterowanie, edukację, opiekę i transport (w tym specjalistyczny), wspierane przez wojewodów, PSP i NGO.
Raport pokazuje ogrom wysiłku, ale nie przynosi bilansu kosztów samorządów ani jasnej ścieżki rekompensat. To luka, która utrudnia realną ocenę obciążeń lokalnych budżetów i planowanie usług publicznych.
Rynek pracy i przedsiębiorczość
W latach 2022–2023 zarejestrowano 1,866 mln powiadomień o powierzeniu pracy dla 966 tys. obywateli Ukrainy; w urzędach pracy zarejestrowało się 125,5 tys. osób (w tym 118,5 tys. jako bezrobotni). Założono 48 316 firm (najczęściej: IT 13%, beauty 12%, budownictwo 7%).
Państwo finansowało kursy językowe i integracyjne, a w szkołach uczyło się 190,6 tys. ukraińskich dzieci (z dodatkowymi lekcjami polskiego dla 97,6 tys.).
Integracja zawodowa jest faktem, ale struktura zatrudnienia (głównie prace nisko- i średniopłatne) oraz koszty edukacji i ochrony zdrowia mogą w kolejnych latach wywołać napięcia fiskalne i społeczne, jeśli równolegle nie nastąpi skok wydajności i wzrost bazy podatkowej.
Polityka
Polska była głównym oparciem logistycznym i politycznym (misja szkoleniowa UE — prawie 60 tys. wyszkolonych żołnierzy przy dowództwie w Polsce; przewodnictwo w OBWE; współtworzenie sankcji, m.in. węgiel i ropa).
Rząd zabiegał o status kandydata do UE dla Ukrainy i działał w ramach JIT ws. zbrodni wojennych.
Tak wysoka ekspozycja polityczna oznacza równie wysokie oczekiwania pod adresem partnerów (UE, USA, Niemcy). Raport nie odpowiada, na ile i kiedy mechanizmy europejskie i sojusznicze zrekompensują koszty ponoszone przez Polskę — od wydatków budżetowych po deprecjację sprzętu wojskowego.
Społeczeństwo
Według PIE 77% Polaków angażowało się w pomoc; 7% przyjęło uchodźców pod dach. Wartość społecznego wsparcia oszacowano na ok. 20 mld zł. To kapitał zaufania, którego nie można przeliczyć wyłącznie na pieniądze.
Podsumowanie
Raport pokazuje państwo zdolne do działania w godzinie próby, ale też odsłania cichą cenę tej operacji: napięty budżet, zużyte rezerwy wojskowe, obciążone samorządy.
Kluczowe jest przejście od reakcji kryzysowej do strategii długoterminowej — z jawnym rachunkiem kosztów i uczciwym podziałem ciężarów między rząd, sojuszników i obywateli. Inaczej solidarność zamieni się w zmęczenie, a polityczny kapitał — w niewygodny dług.