Spis treści
Mechanizm PURL (Prioritized Ukraine Requirements List) to nowa formuła wsparcia militarnego dla Ukrainy, w której państwa sojusznicze — dobrowolnie i poza budżetami NATO lub UE — przekazują środki na zakup uzbrojenia z amerykańskich zapasów lub produkcji.
Jak działa PURL?
- Priorytety Ukrainy + akceptacja sojusznicza
Ukraina składa listę najpilniejszych potrzeb operacyjnych (np. systemy przeciwlotnicze, amunicja, komponenty ofensywne). NATO lub odpowiedzialne struktury akceptują te listy we współpracy z Kijowem. - Dobrowolne deklaracje wpłat od państw
Kraje, które zdecydują się uczestniczyć, deklarują konkretne kwoty — nie jest to obowiązkowa „składka NATO”. Jeśli dane państwo się nie przyłączy, nie ponosi automatycznego kosztu. - Zakup uzbrojenia z USA / uzupełnianie zapasów USA
Zebrane środki trafiają na specjalne konto lub fundusz (np. escrow), a Stany Zjednoczone lub upoważnione instytucje dokonują zakupu sprzętu lub przekazują odpowiednie ilości broni „z zapasów”. - Dostawy na Ukrainę + rozliczenia
Po zapewnieniu finansowania realizowane są dostawy sprzętu „na Ukrainę” w transzach (często ok. 500 mln USD).
NATO już informuje, że dostawy z wykorzystaniem mechanizmu PURL są w toku.
Stan na 15 października 2025
Kto przystąpił i ile przekazano
- Przez mechanizm PURL już zadeklarowano ponad 2 mld USD wsparcia.
- Wśród państw aktywnych: Niemcy, Kanada, Holandia, Szwecja, Dania, Norwegia.
- W kilku pakietach dostawy już zostały uruchomione — sprzęt zmierza na Ukrainę.
Udział Polski — obecny stan i ryzyka
- Polska nie ogłosiła dotąd przystąpienia do PURL, więc nie ma formalnego zobowiązania ani kosztu wynikającego bezpośrednio z tego mechanizmu.
- Jeśli rząd w Warszawie zdecyduje się dołączyć, koszt będzie równy deklarowanej kwocie — niezależnej od składek NATO czy UE.
- Ale kluczowy punkt: nawet bez formalnego udziału w PURL, polski podatnik i tak może być obciążony kosztami pośrednio, z powodu polityki Unii Europejskiej oraz mechanizmów „solidarnościowych”, w których Polska uczestniczy jako członek UE.
Co już dziś obciąża polski budżet — i co może się nasilić
1. Wydatki obronne (≥ 4 % PKB)
Polska od lat utrzymuje poziom wydatków obronnych na poziomie co najmniej 4 % PKB — to znacząca część budżetu, niezależna od PURL.
2. Infrastruktura NATO w Polsce
Projekty infrastrukturalne związane z NATO (np. integracja sieci logistycznych, magazynów, systemów paliwowych) pochłaniają znaczne środki po stronie Polski, niezależnie od mechanizmu PURL.
3. Mechanizmy UE / Europejskie instrumenty militarne
Ponieważ Polska jest członkiem UE, uczestniczy w budżecie unijnym i programach solidarnościowych:
- Europejska inicjatywa UE na rzecz Ukrainy
UE i państwa członkowskie zapewniły do tej pory blisko 186 mld USD wsparcia (pomoc humanitarna, militarna, budżetowa, odbudowa) dla Ukrainy. - European Peace Facility (EPF)
To mechanizm UE, który pozwala finansować pomoc wojskową dla krajów trzecich, w tym dostawy uzbrojenia na Ukrainę, z budżetów państw członkowskich UE. - W praktyce: Polska — jako płatnik do budżetu UE — partycypuje proporcjonalnie w tych mechanizmach, co oznacza, że część środków UE przeznaczonych na wsparcie na Ukrainie będzie skutkować wydatkami, w które pośrednio włączony jest polski budżet.
Co to oznacza dla polskiego podatnika?
Dobrowolność PURL ≠ brak obciążeń dla Polski
Nawet jeśli Polska nie przystąpi formalnie do PURL, nie jest zwolniona z kosztów wynikających z mechanizmów UE i zobowiązań związanych z byciem członkiem „wspólnoty”.
Dwuwarstwowy system obciążeń
Bezpośrednio: ewentualne przystąpienie do PURL → deklarowana kwota do zapłacenia.
Pośrednio: udział w systemach unijnych (EPF, budżet UE) i solidarnościowych inicjatywach — to koszt, który już dzisiaj obciąża polski budżet.