Spis treści
Przez lata określenia takie jak doomscrolling, zombie scrolling czy brain rot funkcjonowały głównie jako memy. Dziś przestają być żartem — stają się kategorią neuropsychologiczną, opisywaną w recenzowanych publikacjach.
To nie są paniki moralne. To są dane.
Nowe badania — od eksperymentów z użytkownikami TikToka, po analizy funkcji poznawczych — potwierdzają, że krótkie formaty wideo mogą osłabiać uwagę, pamięć, funkcje wykonawcze i sprzyjać przeciążeniu poznawczemu.
Poniżej znajdziesz uporządkowane wnioski i rozszerzenia kluczowych badań, które faktycznie istnieją — oraz to, co realnie z nich wynika.
„Brain rot” jako realny stan poznawczy
Badanie Demystifying the New Dilemma of Brain Rot in the Digital Era (2025) wskazuje, że „brain rot” nie jest metaforą, lecz mierzalnym zespołem zmian poznawczych wynikających z nadmiernej ekspozycji na szybkie, niskiej jakości bodźce cyfrowe.
Opisane konsekwencje:
- spadek funkcji wykonawczych,
- pogorszenie pamięci,
- osłabienie koncentracji,
- zmęczenie poznawcze,
- zaburzenia regulacji emocji.
Najbardziej narażeni są młodzi użytkownicy konsumujący szybkie, silnie stymulujące treści.
Dlaczego to ważne?
To pierwsza praca, która definiuje „brain rot” jako stan kognitywny, a nie mem.
Krótkie wideo obniża pamięć prospektywną
W badaniu Short-Form Videos Degrade Our Capacity to Retain Intentions (2023) wykazano, że oglądanie TikToka i Reelsów prowadzi do pogorszenia pamięci prospektywnej — zdolności zapamiętywania tego, co mamy zrobić w przyszłości.
Użytkownicy po ekspozycji na krótkie wideo:
- częściej zapominali o zadaniach,
- wykonywali je później,
- byli bardziej podatni na rozproszenie.
Dlaczego to ważne?
To jedno z pierwszych badań pokazujących wpływ przyczynowy, a nie tylko korelację.
Czas ekranowy a funkcje poznawcze
Przegląd badań From Screens to Cognition (2025) wskazuje, że nadmiar ekspozycji na dynamiczne bodźce ekranowe osłabia:
- pamięć,
- uczenie się,
- uwagę,
- funkcję wykonawczą.
Zidentyfikowane mechanizmy:
- przeciążenie poznawcze,
- fragmentacja uwagi,
- dominacja dopaminowych mikrobodźców, które zmieniają sposób działania systemu nagrody.
Dlaczego to ważne?
Choć badanie dotyczy osób 40+, te same mechanizmy występują u młodzieży, z tym że młodsze mózgi są bardziej podatne.
Wspólny mechanizm: szybkie wideo to hiperbodziec z niską treścią
Krótkie wideo = wysoka intensywność + niska treść
To kombinacja, która:
- przeciąża pamięć roboczą,
- osłabia koncentrację,
- zwiększa impulsywność,
- obniża tolerancję na treści dłuższe, wymagające skupienia.
System dopaminowy wzmacnia potrzebę kolejnego bodźca
Mózg uczy się schematu:
- „nowe jest lepsze”,
- „krótsze jest lepsze”,
- „natychmiastowe jest lepsze”.
To prowadzi do trudności w utrzymaniu uwagi przy treściach wolniejszych, analitycznych, długich.
Funkcje wykonawcze są przeciążone
We wszystkich badaniach powtarza się zestaw skutków:
- spadek koncentracji,
- słabsza pamięć,
- problemy z planowaniem,
- mniej kontrolowane reakcje,
- większa podatność na rozproszenia.
Efekt jest pokoleniowy
Choć dotyczy wszystkich użytkowników, nastolatki tracą najwięcej, bo ich kora przedczołowa — odpowiedzialna za uwagę i kontrolę działania — nie jest jeszcze w pełni rozwinięta.
Krótkie formaty wideo są poznawczo kosztowne
Dane są jednoznaczne: regularne korzystanie z TikToka, Reelsów czy Shortsów prowadzi do trwałych zmian w przetwarzaniu informacji.
Najczęściej obserwowane skutki:
- rozproszenie uwagi,
- dezorganizacja myślenia,
- słabsza pamięć,
- problemy z planowaniem,
- większa impulsywność,
- trudność w skupieniu na treściach dłuższych niż kilkanaście sekund.
To, co kiedyś było memem, staje się dziedziną badań neurokognitywnych.
Źródła
- AlQudah, R. (2025). Demystifying the New Dilemma of Brain Rot in the Digital Era. Brain Sciences, 15(3), 283.
Pierwszy naukowy opis „brain rot” jako stanu kognitywnego związanego z nadmiarem szybkich bodźców cyfrowych.
https://www.mdpi.com/2076-3425/15/3/283 - Chiossi, F., et al. (2023). Short-Form Videos Degrade Our Capacity to Retain Intentions.
Eksperyment potwierdzający pogorszenie pamięci prospektywnej i większą podatność na rozproszenia po ekspozycji na krótkie wideo.
https://arxiv.org/abs/2302.03714 - Nguyen, L., et al. (2025). From Screens to Cognition: A Scoping Review. Digital Health.
Przegląd badań pokazujący osłabienie pamięci, uwagi oraz uczenia się przy nadmiarze intensywnych bodźców ekranowych.
https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/20552076251343989