Spis treści
BlackRock to największa na świecie firma zarządzająca aktywami, kontrolująca na koniec 2024 roku ponad 11,6 biliona dolarów, a według danych z połowy 2025 roku – już 12,5 biliona dolarów.
To kwota przewyższająca PKB większości państw świata, z wyjątkiem Stanów Zjednoczonych i Chin.
BlackRock nie jest jednak zwykłą firmą inwestycyjną – to infrastruktura władzy ekonomicznej, która poprzez swoje narzędzia, kadry i portfele współdecyduje o kierunku globalnych procesów gospodarczych, wpływając na rządy, banki centralne, korporacje i instytucje regulacyjne.
Geneza BlackRock
BlackRock powstał w 1988 roku jako spółka zależna Blackstone Group, założona przez ośmiu partnerów: Larry’ego Finka, Roberta S. Kapito, Susan Wagner, Barbarę Novick, Bena Goluba, Hugh Fratera, Ralpha Schlossteina i Keitha Andersona.
Firma od początku była projektowana jako organizacja zarządzająca aktywami z perspektywy zarządzania ryzykiem – Fink i jego zespół byli pionierami rynku papierów wartościowych zabezpieczonych hipoteką w Stanach Zjednoczonych, pracując wcześniej w First Boston.
Firma pierwotnie nosiła nazwę Blackstone Financial Management i otrzymała od Blackstone Group kredyt w wysokości 5 milionów dolarów w zamian za 50% udziałów w biznesie obligacji.
W ciągu zaledwie kilku miesięcy firma osiągnęła rentowność, a do 1989 roku jej aktywa wzrosły czterokrotnie, do 2,7 miliarda dolarów.
W 1994 roku BlackRock oddzielił się od Blackstone, a Larry Fink zachował swoje stanowiska, stając się przewodniczącym w 1998 roku, gdy firma uzyskała pełną niezależność.
W 1999 roku BlackRock wszedł na giełdę.
Prawdziwą ekspansję BlackRock rozpoczął po kryzysie finansowym 2008 roku, kiedy firma zyskała pozycję globalnego doradcy rządów i banków centralnych w zakresie zarządzania toksycznymi aktywami i restrukturyzacji systemów finansowych.
Od 2008 roku, gdy firma zarządzała 1,3 biliona dolarów, do 2024 roku jej aktywa wzrosły niemal dziesięciokrotnie.
Model działania – zarządzanie, doradztwo i technologia
BlackRock działa w trzech głównych obszarach: zarządzanie aktywami, doradztwo dla instytucji oraz technologia finansowa.
Firma zarządza portfelami w zakresie akcji (6,2 biliona dolarów), obligacji (3 biliony dolarów), funduszy wieloaktywowych (1 bilion dolarów), alternatywnych inwestycji (291,7 miliarda dolarów) oraz zarządzania gotówką (930,6 miliarda dolarów).
Kluczowym filarem działalności BlackRock jest iShares – linia funduszy ETF (Exchange Traded Funds), która stała się jednym z najważniejszych produktów na światowym rynku kapitałowym.
Firma zarządza ponad 1400 funduszami ETF na całym świecie.
Co znamienne, w 2024 roku linia Bitcoin ETF (iShares Bitcoin Trust, IBIT) stała się najdochodniejszym produktem BlackRock, generując szacunkowo 245 milionów dolarów rocznie i przyciągając 70 miliardów dolarów w aktywach w rekordowym czasie.
Fundamentem władzy BlackRock jest jednak system Aladdin (Asset, Liability and Debt and Derivative Investment Network) – platforma analityczna i zarządzająca ryzykiem, która w 2020 roku zarządzała aktywami o wartości 21,6 biliona dolarów, a według nowszych danych – ponad 20 bilionami dolarów dla ponad 200 instytucji na całym świecie.
Aladdin przetwarza dziennie ponad 250 milionów punktów danych rynkowych, ocenia ponad 5000 czynników ryzyka na portfel i obsługuje miliony transakcji dziennie, prowadząc zaawansowane prognozy dotyczące wszystkiego – od zmian stóp procentowych po wstrząsy geopolityczne.
Skala wpływu – udziały w globalnych korporacjach
BlackRock jest największym akcjonariuszem lub jednym z trzech największych inwestorów instytucjonalnych w 505 spółkach indeksu S&P 500.
Łącznie z Vanguard i State Street, trzy te firmy są największym właścicielem w 88% spółek S&P 500, posiadając znaczące udziały w Apple, JPMorgan Chase, Pfizer, Microsoft, Nvidia, Amazon, Meta i setce innych kluczowych korporacji.
W sektorze Big Pharma BlackRock, Vanguard i State Street dominują w spółkach takich jak AbbVie, CVS Health, Medtronic, Biogen, Regeneron Pharmaceuticals.
W sektorze Big Tech kontrolują znaczące pakiety akcji w Apple, Microsoft, Nvidia, Amazon i Meta, które stanowią ponad 20% portfela akcji BlackRock.
W sektorze finansowym – Morgan Stanley, JPMorgan Chase, General Electric.
To nie jest zwykła pozycja inwestora pasywnego.
BlackRock, wraz z Vanguard i State Street, głosuje na walnych zgromadzeniach akcjonariuszy, wpływając na strategie korporacyjne, skład zarządów, politykę wynagrodzeń i kierunki rozwoju technologicznego oraz klimatycznego firm.
Relacje z rządami i instytucjami globalnymi
BlackRock pełni rolę doradcy rządów i banków centralnych w zakresie zarządzania kryzysami, restrukturyzacji długu i polityki monetarnej.
W marcu 2020 roku Rezerwa Federalna USA (FED) zatrudniła BlackRock jako doradcę inwestycyjnego i menedżera aktywów w ramach programów skupu długu wartych setki miliardów dolarów, związanych z pakietem ratunkowym CARES Act.
BlackRock doradzał FED w zakresie skupu obligacji skarbowych, papierów wartościowych zabezpieczonych hipoteką oraz papierów wartościowych zabezpieczonych hipoteką komercyjną.
Kontrowersją jest fakt, że BlackRock Solutions – ramię doradcze firmy – działa jako niezależna jednostka od BlackRock Asset Management, które zarządza funduszami ETF, w tym własnymi produktami BlackRock.
Jednak w praktyce FED, realizując program skupu obligacji korporacyjnych i ETF-ów, kupował produkty BlackRock – w tym fundusze iShares.
Program ten przewidywał wykorzystanie 454 miliardów dolarów pieniędzy podatników do pokrycia strat na toksycznych aktywach banków nadzorowanych przez FED, z możliwością dźwigni finansowej do 4,54 biliona dolarów.
BlackRock nie jest jedynie amerykańskim doradcą.
Firma współpracuje z Europejskim Bankiem Centralnym (EBC), Komisją Europejską, Międzynarodowym Funduszem Walutowym (MFW) oraz rządami państw takich jak Grecja, Irlandia, Włochy w zakresie restrukturyzacji długu publicznego i zarządzania aktywami w kryzysach.
Rola BlackRock w czasie kryzysów
Kryzys finansowy 2008 roku uczynił z BlackRock globalnego gracza.
Firma została zatrudniona do zarządzania toksycznymi aktywami banków, w tym papierów wartościowych zabezpieczonych hipoteką, które wywołały upadek Lehman Brothers we wrześniu 2008 roku.
Podczas tego kryzysu BlackRock zyskał zaufanie jako ekspert od zarządzania ryzykiem i restrukturyzacji portfeli.
W 2020 roku, podczas pandemii COVID-19, BlackRock ponownie został zatrudniony przez FED do zarządzania programami skupu aktywów.
Co istotne, jeszcze przed wybuchem kryzysu, w sierpniu 2019 roku, BlackRock opublikował białą księgę zatytułowaną „Dealing with the Next Downturn” (Jak radzić sobie z następnym spadkiem), w której wzywał do „bezprecedensowej koordynacji polityki monetarnej i fiskalnej” oraz „going direct” – bezpośredniego wpływu banków centralnych na realną gospodarkę poprzez skup aktywów korporacyjnych.
Dokument ten stał się blueprintem działań FED w 2020 roku.
BlackRock otrzymał 75 miliardów dolarów z 454 miliardów przeznaczonych dla FED na pokrycie strat z tytułu zakupu obligacji korporacyjnych, w tym własnych ETF-ów BlackRock.
Ta sytuacja stanowi klasyczny konflikt interesów: firma doradzająca rządowi jednocześnie czerpie zyski z realizacji własnych zaleceń.
Koncentracja kapitału i konflikt interesów
Koncentracja kapitału w rękach BlackRock, Vanguard i State Street oznacza, że niewybieralni menedżerowie kontrolują kluczowe spółki światowej gospodarki.
Larry Fink i kadra zarządzająca BlackRock nie odpowiadają przed wyborami, parlamentami czy społeczeństwami – odpowiadają przed klientami funduszu i akcjonariuszami własnej firmy.
Konflikt interesów między rolą doradczą a inwestycyjną jest fundamentalnym problemem.
SEC (U.S. Securities and Exchange Commission) w 2015 roku nałożyła na BlackRock karę finansową za niedopełnienie obowiązku ujawnienia konfliktu interesów dotyczącego inwestycji jednego z menedżerów firmy w zewnętrzne przedsięwzięcie energetyczne, które stało się największym udziałem w portfelu zarządzanym przez BlackRock.
SEC stwierdziła, że BlackRock naruszyła obowiązek powierniczy wobec swoich klientów, pozbawiając ich prawa do świadomej oceny, czy konflikt mógł wpłynąć na decyzje zarządzające portfelem.
Uzależnienie rządów i instytucji publicznych od wiedzy i narzędzi BlackRock – zwłaszcza systemu Aladdin – tworzy asymetrię władzy.
BlackRock posiada najbardziej zaawansowane narzędzia analityczne na świecie, które setki instytucji finansowych wykorzystuje do oceny ryzyka i podejmowania decyzji inwestycyjnych.
To sprawia, że firma ma wgląd w globalne przepływy kapitału, strategie inwestycyjne konkurencji i wrażliwe dane ekonomiczne.
Powiązania z innymi gigantami finansowymi
Razem z Vanguard i State Street tworzy triadę finansową, która kontroluje globalne rynki kapitałowe.
Te trzy firmy są największymi akcjonariuszami w 505 spółkach S&P 500, co oznacza dominację nad niemal całym amerykańskim rynkiem giełdowym.
Co więcej, Vanguard jest jednym z głównych akcjonariuszy BlackRock, co tworzy układ wzajemnych powiązań kapitałowych między największymi menedżerami aktywów.
Oprócz Vanguard i State Street, w gronie największych zarządzających aktywami są także Fidelity, Amundi, PIMCO i inne.
Łącznie 500 największych firm zarządzających aktywami na świecie kontrolowało pod koniec 2024 roku aktywa o wartości 139,9 biliona dolarów, co stanowi wzrost o 9,4% rok do roku.
To niemal 77% globalnych aktywów finansowych, oszacowanych na 183 biliony dolarów.
Aladdin jako centralny system
System Aladdin to serce władzy BlackRock.
To nie tylko platforma analityczna, ale infrastruktura decyzyjna wykorzystywana przez setki instytucji na całym świecie.
Aladdin integruje zarządzanie portfelem, handel, analizę ryzyka i compliance, przetwarzając dziennie ponad 250 milionów punktów danych rynkowych i oceniając ponad 5000 czynników ryzyka na portfel.
Platforma prowadzi zaawansowane symulacje dotyczące zmian stóp procentowych, wstrząsów geopolitycznych, zmian klimatycznych i ryzyka kredytowego.
To sprawia, że BlackRock dysponuje przewagą informacyjną nad rządami, bankami centralnymi i konkurencją.
Centralizacja analiz i decyzji w jednym systemie, używanym przez dziesiątki instytucji, daje BlackRock wgląd w globalne strategie inwestycyjne i umożliwia przewidywanie ruchów rynkowych.
Aladdin zarządzał w 2020 roku aktywami o wartości 21,6 biliona dolarów, co stanowiło około 7% światowych aktywów finansowych.
Obecne dane wskazują na wartość przekraczającą 20 bilionów dolarów.
To oznacza, że jeden system technologiczny kontroluje większość globalnych przepływów kapitału.
ESG, zielona transformacja i cyfrowa kontrola kapitału
BlackRock odgrywa kluczową rolę w kształtowaniu narracji ESG (Environmental, Social, Governance) jako instrumentu regulacji korporacji i rynków.
Larry Fink w swoich corocznych listach do CEO korporacji wielokrotnie wzywał do integracji czynników klimatycznych z zarządzaniem ryzykiem i strategiami inwestycyjnymi.
Firma deklarowała, że zmiana klimatyczna jest główną siłą wpływającą na gospodarki i rynki.
Jednak w styczniu 2025 roku BlackRock wycofał się z inicjatywy Net Zero Asset Managers Initiative (NZAMI), która zobowiązywała zarządzających aktywami do osiągnięcia zerowej emisji netto do 2050 roku.
Decyzja ta spotkała się z krytyką ze strony aktywistów klimatycznych, którzy oskarżyli firmę o ustępstwa wobec presji politycznej i wycofywanie się z zobowiązań klimatycznych.
Z drugiej strony, politycy konserwatywni uznali to za zwycięstwo wolności i odrzucenie ideologii ESG.
BlackRock tłumaczył, że decyzja nie zmienia sposobu tworzenia produktów ani zarządzania portfelami, a aktywni zarządzający portfelem będą nadal oceniać istotne ryzyka klimatyczne.
Firma podkreśliła, że jej inwestycje w zrównoważony rozwój są kształtowane przez popyt klientów i przekonanie, że transformacja energetyczna jest główną siłą wpływającą na gospodarki i rynki.
To pokazuje, że BlackRock wykorzystuje narrację ESG nie jako ideologię, lecz jako instrument zarządzania ryzykiem i kontroli kierunków rozwoju korporacji.
Firma wspiera te propozycje uchwał akcjonariuszy dotyczących kwestii środowiskowych i społecznych, które uznaje za istotne dla długoterminowego zarządzania ryzykiem – jednak w sezonie głosowań 2025 poparła mniej niż 2% propozycji w tym zakresie.
To wskazuje na pragmatyzm, a nie ideologię.
Oficjalna narracja kontra realny wpływ
Oficjalna narracja BlackRock koncentruje się na zarządzaniu ryzykiem, bezpieczeństwie inwestorów i fiducjarnym obowiązku wobec klientów.
Firma przedstawia siebie jako neutralnego menedżera aktywów, który realizuje zlecenia klientów i działa w ich interesie.
Jednak realna skala wpływu BlackRock wykracza daleko poza zarządzanie ryzykiem.
Firma współtworzy polityki banków centralnych, doradza rządom w zakresie restrukturyzacji długu, głosuje na walnych zgromadzeniach akcjonariuszy największych korporacji świata i kształtuje narrację ESG, która wpływa na regulacje rynków kapitałowych.
BlackRock uczestniczył w tworzeniu blueprintów polityki antykryzysowej FED jeszcze przed wybuchem kryzysu 2020 roku.
Dominacja BlackRock w spółkach kluczowych dla gospodarki – Big Tech, Big Pharma, energetyka, finanse, media – sprawia, że firma współdecyduje o kierunkach innowacji technologicznych, polityce cenowej leków, transformacji energetycznej i narracji medialnej.
To nie jest już zarządzanie ryzykiem – to budowa nieformalnego „rządu finansowego”, w którym decyzje ekonomiczne podejmowane w prywatnych gabinetach wpływają na losy całych państw.
Od firmy inwestycyjnej do centralnego elementu władzy kapitałowej
BlackRock to nie tylko największa firma zarządzająca aktywami na świecie – to infrastruktura władzy ekonomicznej, która łączy funkcje inwestycyjne, doradcze i technologiczne w jeden spójny system wpływu.
Kontrolując ponad 12,5 biliona dolarów aktywów, będąc największym akcjonariuszem w setkach kluczowych korporacji, doradzając FED, EBC i rządom w czasach kryzysów, posiadając system Aladdin jako globalną platformę analityczną – BlackRock jest centralnym elementem nowego systemu władzy kapitałowej.
Pytanie nie brzmi już, czy BlackRock jest firmą inwestycyjną, lecz czy demokracje mogą funkcjonować, gdy kluczowe decyzje ekonomiczne podejmują niewybieralni menedżerowie, którzy nie odpowiadają przed społeczeństwami, lecz przed kapitałem.
BlackRock nie jest „niewidzialnym gigantem” – jest widzialny dla tych, którzy patrzą.
Jego władza nie opiera się na ukryciu, lecz na normalizacji – na akceptacji, że prywatna korporacja może być infrastrukturą publiczną, że doradca rządów może jednocześnie być beneficjentem własnych zaleceń, i że koncentracja kapitału w rękach kilku firm jest naturalnym porządkiem rzeczy.